Inflation and Parallel Economy in India: భారతదేశంలో ద్రవ్యోల్బణం (Inflation), ధరల సూచీలు (Price Indices), Consumer Price Index (CPI), Wholesale Price Index (WPI), GDP Deflator, ద్రవ్యోల్బణ సిద్ధాంతాలు (Theories of Inflation), ద్రవ్య విధానం (Monetary Policy), సమాంతర ఆర్థిక వ్యవస్థ (Parallel Economy), నల్లధనం (Black Money), పన్ను ఎగవేత (Tax Evasion) వంటి అంశాలను సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
ఈ అధ్యాయం APPSC Assistant Director Economics, ASO, Group-1, Group-2 మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు ఉపయోగపడే విధంగా తెలుగు వివరణలు, ముఖ్యమైన English Terms, Formulas, Numerical Problems, Graphs, PYQ Concepts మరియు Practice MCQsతో రూపొందించబడింది.
1. ద్రవ్యోల్బణం అంటే ఏమిటి? (Meaning of Inflation)
ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థలో వస్తువులు, సేవల సాధారణ ధరల స్థాయి (General Price Level) నిరంతరంగా పెరిగే పరిస్థితిని ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) అంటారు.
ద్రవ్యోల్బణం వల్ల ఒకే మొత్తంలోని డబ్బుతో కొనుగోలు చేయగల వస్తువులు, సేవల పరిమాణం తగ్గుతుంది. దీనిని Purchasing Power తగ్గడం అంటారు.
1.1 Inflation ముఖ్యమైన లక్షణాలు
- General Price Level పెరగడం.
- Purchasing Power of Money తగ్గడం.
- Money Income, Real Income మధ్య తేడాలు ఏర్పడడం.
- Consumers, Producers, Borrowers, Lendersపై వేర్వేరు ప్రభావాలు ఉండడం.
1.2 Relative Price Rise vs Inflation
ఒకే వస్తువు ధర పెరగడం తప్పనిసరిగా ద్రవ్యోల్బణం కాదు. Inflation అనేది ఆర్థిక వ్యవస్థలో విస్తృతమైన వస్తువులు, సేవల ధరల స్థాయిలో జరిగే మార్పు.
2. ద్రవ్యోల్బణం రకాలు (Types of Inflation)
2.1 Demand-Pull Inflation – డిమాండ్ ప్రేరిత ద్రవ్యోల్బణం
ఆర్థిక వ్యవస్థలో Aggregate Demand, స్వల్పకాలిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో పోలిస్తే వేగంగా పెరిగినప్పుడు Demand-Pull Inflation ఏర్పడవచ్చు.
Example: ఉత్పత్తి పరిమితంగా ఉన్న సమయంలో మొత్తం వినియోగం, పెట్టుబడులు, ప్రభుత్వ వ్యయం పెరిగితే ధరలపై ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు.
2.2 Cost-Push Inflation – వ్యయ ప్రేరిత ద్రవ్యోల్బణం
Raw Materials, Energy, Wages, Transport వంటి ఉత్పత్తి వ్యయాలు పెరగడం వల్ల వస్తువులు, సేవల ధరలు పెరగడాన్ని Cost-Push Inflation అంటారు.
Example: ముడి చమురు ధరలు పెరగడం వల్ల రవాణా, తయారీ వ్యయాలు పెరగడం.
2.3 Monetary Inflation
Money Supply వృద్ధి, డబ్బుకు ఉన్న డిమాండ్, ఉత్పత్తి వృద్ధి మధ్య అసమతుల్యతలు ధరల స్థాయిపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
2.4 Imported Inflation – దిగుమతి ద్రవ్యోల్బణం
దిగుమతి వస్తువుల అంతర్జాతీయ ధరలు పెరగడం లేదా Domestic Currency Depreciation వల్ల దిగుమతి వ్యయం పెరగడం ద్వారా ఏర్పడే ధరల ఒత్తిడి.
2.5 Food Inflation – ఆహార ద్రవ్యోల్బణం
ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరగడం వల్ల Food Price Indexలో నమోదయ్యే ద్రవ్యోల్బణం.
2.6 Headline Inflation
సంబంధిత Price Indexలోని అన్ని వస్తువులు, సేవల ఆధారంగా కొలిచే మొత్తం ద్రవ్యోల్బణం.
2.7 Core Inflation
సాధారణంగా Food, Fuel వంటి అధిక అస్థిరత కలిగిన ధరలను తొలగించి మిగిలిన ధరల ధోరణిని విశ్లేషించే సూచిక.
Core Inflation ఖచ్చితమైన నిర్వచనం సంస్థ, దేశాన్ని బట్టి మారవచ్చు.
2.8 Hyperinflation
అత్యంత వేగంగా, అసాధారణ స్థాయిలో ధరలు పెరుగుతున్న పరిస్థితి. Phillip Cagan ఉపయోగించిన ప్రసిద్ధ ప్రమాణంలో నెలవారీ ధరల పెరుగుదల 50% దాటినప్పుడు Hyperinflation దశగా గుర్తిస్తారు.
2.9 Stagflation
అధిక ద్రవ్యోల్బణంతో పాటు ఆర్థిక వృద్ధి బలహీనంగా ఉండడం, నిరుద్యోగం అధికంగా ఉండే పరిస్థితి.
2.10 Deflation
General Price Level నిరంతరంగా తగ్గడాన్ని Deflation అంటారు.
2.11 Disinflation
ధరలు ఇంకా పెరుగుతున్నప్పటికీ ద్రవ్యోల్బణ రేటు తగ్గడాన్ని Disinflation అంటారు.
ఉదాహరణ: Inflation 8% నుంచి 5%కు తగ్గితే Disinflation. సాధారణ ధరల స్థాయి ఇప్పటికీ పెరుగుతూనే ఉండవచ్చు.
| Concept | Meaning |
|---|---|
| Inflation | General Prices Rise |
| Deflation | General Prices Fall |
| Disinflation | Inflation Rate Declines |
| Stagflation | Inflation with Weak Growth and Unemployment |
| Hyperinflation | Extremely Rapid Price Rise |
3. ద్రవ్యోల్బణాన్ని కొలిచే పద్ధతులు (Measures of Inflation)
3.1 Consumer Price Index (CPI)
గృహ వినియోగదారులు కొనుగోలు చేసే వస్తువులు, సేవల నిర్ణీత Basket ధరల మార్పును కొలిచే సూచీ Consumer Price Index.
భారతదేశంలో MoSPI ఆధ్వర్యంలోని National Statistical Office (NSO) All-India CPI గణాంకాలను విడుదల చేస్తుంది.
3.2 Wholesale Price Index (WPI)
వస్తువుల Wholesale Price Movementsను కొలిచే సూచీ WPI. భారతదేశంలో Office of Economic Adviser, Ministry of Commerce and Industry విడుదల చేస్తుంది.
WPI ప్రధానంగా Goods ధరలపై దృష్టి పెడుతుంది; CPI మాదిరిగా పూర్తి Household Services Basketను కొలవదు.
3.3 Consumer Food Price Index (CFPI)
వినియోగదారుల ఆహార సంబంధిత ధరల మార్పులను కొలిచే సూచీ CFPI.
3.4 GDP Deflator
Nominal GDP, Real GDP మధ్య ఉన్న ధరల వ్యత్యాసాన్ని సూచించే Economy-wide Price Indicator.
3.5 GDP Deflator vs CPI
| CPI | GDP Deflator |
|---|---|
| Household Consumption Basket | Domestically Produced Final Output |
| Consumer Purchasesపై దృష్టి | GDPలోని మొత్తం దేశీయ ఉత్పత్తిపై దృష్టి |
| Imported Consumer Goods ప్రభావం ఉండవచ్చు | Imports నేరుగా Domestic GDPలో చేరవు |
| Basket and Weights ఆధారితం | National Accounts ఆధారితం |
4. CPI, WPI కొత్త Base Years – 2026
2026లో భారత ప్రభుత్వం Price Index, National Accounts గణాంకాల Base Yearsను సవరించింది.
| Indicator | Current Base Year |
|---|---|
| CPI (Rural, Urban, Combined) | 2024 = 100 |
| WPI | 2022–23 = 100 |
| GDP / GVA Constant Price Series | 2022–23 |
Base Year అంటే సూచీని పోల్చడానికి ఉపయోగించే ప్రామాణిక కాలం. Base Year మార్చినప్పుడు Item Basket, Weights, Data Sources, Methodology కూడా సవరించబడవచ్చు.
5. Inflation Rate Formula మరియు Numerical Problems
5.1 Year-on-Year Inflation
Numerical Example 1
గత సంవత్సరం CPI = 120; ప్రస్తుత సంవత్సరం CPI = 126 అయితే:
Inflation = (6 / 120) × 100
Inflation = 5%
5.2 Month-on-Month Inflation
5.3 Real Wage Growth
వేతనాల పెరుగుదలను ధరల పెరుగుదలతో సవరించినప్పుడు Real Wage Growth అంచనా వేయవచ్చు.
Numerical Example 2
Nominal Wage Growth = 8%, Inflation = 5% అయితే:
Real Wage Growth ≈ 2.86%
5.4 Purchasing Power of Money
ధరల సూచీ పెరిగినప్పుడు ఒకే మొత్తంలో కొనుగోలు చేయగల వస్తువుల పరిమాణం తగ్గుతుంది.
Price Index = 125 అయితే Base Periodతో పోలిస్తే Purchasing Power Index = 80.
6. Latest Inflation Data – September 2026
MoSPI అక్టోబర్ 12, 2026న విడుదల చేసిన CPI గణాంకాలు:
| Indicator | August 2026 (Final) | September 2026 (Provisional) |
|---|---|---|
| All-India CPI Inflation | 4.83% | 5.54% |
| Rural CPI Inflation | 5.24% | 6.08% |
| Urban CPI Inflation | 4.31% | 4.88% |
| All-India Food Inflation (CFPI) | 5.97% | 7.74% |
Graph 1: India CPI Inflation – September 2026
Reference: September 2026, CPI base 2024=100.
Provisional estimates.
7. Wholesale Price Inflation – WPI September 2026
Ministry of Commerce and Industry అక్టోబర్ 14, 2026 విడుదల ప్రకారం September 2026లో Wholesale Price Inflation 11.39%.
| WPI Indicator | September 2026 |
|---|---|
| All Commodities | 11.39% |
| Primary Articles | 8.67% |
| Fuel and Power | 25.85% |
| Manufactured Products | 9.76% |
Graph 2: WPI Inflation by Major Groups
WPI Base Year: 2022–23=100.
September 2026 provisional data.
8. Demand-Pull Inflation – సిద్ధాంతం
Aggregate Demand (AD) విస్తరణ వల్ల వస్తువులు, సేవల ధరలపై ఒత్తిడి ఏర్పడే పరిస్థితిని Demand-Pull Inflation అంటారు.
8.1 Demand-Pull Inflation Causes
- Private Consumption పెరుగుదల.
- Investment Demand పెరుగుదల.
- Government Spending పెరుగుదల.
- Net Export Demand విస్తరణ.
- Supply Capacity పరిమితంగా ఉండడం.
8.2 Demand-Pull Inflation Flow
9. Cost-Push Inflation – సిద్ధాంతం
Production Cost పెరిగి Short-Run Aggregate Supply తగ్గినప్పుడు Cost-Push Inflation ఏర్పడవచ్చు.
9.1 Cost-Push Inflation Causes
- Raw Material Price Increase.
- Oil and Energy Price Shocks.
- Transport Cost Increase.
- Supply Chain Disruptions.
- Import Cost Increase.
- Climate-related Agricultural Supply Shocks.
9.2 Cost-Push Inflation Flow
10. ద్రవ్య పరిమాణ సిద్ధాంతం (Quantity Theory of Money)
10.1 Fisher's Equation of Exchange
Irving Fisherతో సంబంధం ఉన్న Equation of Exchange:
M = Money Supply; V = Velocity of Money; P = Price Level; T = Volume of Transactions.
National Income విశ్లేషణలో తరచుగా ఉపయోగించే రూపం:
ఇక్కడ Y = Real Output.
10.2 Quantity Theory Interpretation
Velocity, Real Output స్థిరంగా ఉంటాయని ఊహిస్తే Money Supply పెరిగినప్పుడు Price Level అనుపాతంగా పెరగవచ్చు.
10.3 Cambridge Cash Balance Approach
k = ప్రజలు తమ ఆదాయంలో Money Balancesగా ఉంచుకునే భాగం.
10.4 Milton Friedman
Monetarist Economicsలో Money Supply వృద్ధి, Inflation మధ్య దీర్ఘకాలిక సంబంధానికి Milton Friedman ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు.
11. Phillips Curve and Inflation
A. W. Phillips 1958లో Unemployment, Wage Inflation మధ్య సంబంధాన్ని పరిశీలించాడు.
Short-Run Phillips Curveలో కొన్ని పరిస్థితుల్లో Inflation, Unemployment మధ్య ప్రతికూల సంబంధం కనిపించవచ్చు.
11.1 Expectations-Augmented Phillips Curve
ఈ రూపం సాధారణ సిద్ధాంత నమూనా. ఇందులో α, Expected Inflation, Supply Shocks ముఖ్యమైనవి.
11.2 Stagflation and Phillips Curve
1970లలో అనేక ఆర్థిక వ్యవస్థలు Inflation, Unemployment రెండూ అధికంగా ఉన్న పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నాయి. దీని వల్ల సాధారణ స్థిర Short-Run Trade-offపై చర్చ పెరిగింది.
12. ద్రవ్యోల్బణం ప్రభావాలు (Effects of Inflation)
12.1 Consumers
ధరలు వేతనాల కంటే వేగంగా పెరిగితే Real Purchasing Power తగ్గవచ్చు.
12.2 Fixed Income Groups
నిర్దిష్ట నామమాత్ర ఆదాయం కలిగిన వర్గాల Purchasing Power తగ్గవచ్చు.
12.3 Borrowers and Lenders
అనుకోని Inflation వల్ల Fixed Nominal Loansలో Borrowers, Lenders మధ్య Real Burden మారవచ్చు.
12.4 Business Investment
అధిక Inflation Uncertainty వల్ల పెట్టుబడి ప్రణాళికలపై ప్రభావం పడవచ్చు.
12.5 International Trade
Domestic Inflation, Exchange Rate, Foreign Inflation మధ్య సంబంధం Export Competitivenessను ప్రభావితం చేయవచ్చు.
13. ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణ చర్యలు (Inflation Control Measures)
13.1 Monetary Policy
Reserve Bank of India (RBI) Money Market Conditions, Interest Rates, Liquidityను ప్రభావితం చేసే విధానాలను ఉపయోగిస్తుంది.
Repo Rate
RBI Commercial Banksకు నిర్దిష్ట ఏర్పాట్ల ద్వారా నిధులు అందించే Monetary Policy Rate.
Cash Reserve Ratio (CRR)
Commercial Banks తమ Net Demand and Time Liabilitiesలో నిర్దిష్ట భాగాన్ని RBI వద్ద Cash Balancesగా ఉంచాల్సిన నిష్పత్తి.
Open Market Operations (OMO)
RBI Government Securities కొనుగోలు లేదా అమ్మకాల ద్వారా వ్యవస్థ Liquidityపై ప్రభావం చూపుతుంది.
13.2 Fiscal Measures
- Government Expenditure Management.
- Tax Policy Adjustments.
- Supply-side Infrastructure Investment.
- Targeted Subsidy Design.
13.3 Supply-Side Measures
- Agricultural Productivity Enhancement.
- Supply Chain Improvements.
- Reduction in Logistics Costs.
- Removal of Production Bottlenecks.
14. ఆంధ్రప్రదేశ్ ద్రవ్యోల్బణం – September 2026
MoSPI September 2026 CPI Press Releaseలో Andhra Pradesh Combined Retail Inflation 6.29%గా నమోదైంది.
| Area | AP CPI Inflation |
|---|---|
| Rural Andhra Pradesh | 6.63% |
| Urban Andhra Pradesh | 5.74% |
| Combined Andhra Pradesh | 6.29% |
| Combined All India | 5.54% |
Graph 3: Andhra Pradesh vs India CPI Inflation
Base: CPI 2024=100. Period: September 2026.
15. సమాంతర ఆర్థిక వ్యవస్థ (Parallel Economy)
ప్రభుత్వ అధికారిక ఆర్థిక రికార్డుల్లో పూర్తిగా నమోదు కాని లేదా పన్నులు, నియంత్రణల నుంచి తప్పించుకునే ఆర్థిక కార్యకలాపాలను విస్తృతంగా Parallel Economy, Shadow Economy, Underground Economy వంటి పేర్లతో సూచిస్తారు.
అయితే ఈ పదాల నిర్వచనాలు పరిశోధనల మధ్య భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
15.1 Black Money – నల్లధనం
ప్రభుత్వానికి ప్రకటించని, చట్టబద్ధమైన లేదా చట్టవిరుద్ధమైన కార్యకలాపాల ద్వారా ఏర్పడే ఆస్తులు, వనరులను Black Money భావనలో పరిగణిస్తారు.
భారత ప్రభుత్వం 2012లో White Paper on Black Money ప్రచురించింది.
15.2 Black Money and Cash
Cash Transaction అన్నీ Black Money కావు. అలాగే Black Money తప్పనిసరిగా నగదు రూపంలోనే ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
ప్రకటించని Bank Accounts, Real Estate, Financial Assets వంటి రూపాల్లో కూడా Undisclosed Wealth ఉండవచ్చు.
16. Parallel Economyకు కారణాలు (Causes of Parallel Economy)
- Tax Evasion.
- Under-reporting of Income.
- Unrecorded Economic Activities.
- Corruption.
- Weak Compliance and Enforcement.
- Complex Regulatory Processes.
- Illegal Economic Activities.
- Financial Secrecy.
17. Tax Avoidance, Tax Evasion, Tax Planning
17.1 Tax Planning
చట్టం అనుమతించే మినహాయింపులు, ప్రోత్సాహకాలను ఉపయోగించి పన్ను బాధ్యతను సమర్థంగా నిర్వహించడం.
17.2 Tax Avoidance
చట్టపరమైన ఏర్పాట్లను ఉపయోగించి పన్ను బాధ్యత తగ్గించే చర్యలు. కొన్ని ఏర్పాట్లను Anti-Avoidance Rules ఆధారంగా పన్ను అధికారులు సవాలు చేయవచ్చు.
17.3 Tax Evasion
ఆదాయం దాచడం, తప్పుడు రికార్డులు సమర్పించడం వంటి చట్టవిరుద్ధ చర్యల ద్వారా పన్ను చెల్లింపును తప్పించుకోవడం.
| Term | Main Characteristic |
|---|---|
| Tax Planning | Lawful use of tax provisions |
| Tax Avoidance | Arrangements intended to reduce tax; may face anti-avoidance scrutiny |
| Tax Evasion | Illegal non-compliance |
18. Parallel Economy ప్రభావాలు (Effects)
- Loss of Tax Revenue.
- Misallocation of Resources.
- Unfair Competition.
- Income and Wealth Inequality.
- Distortion of Official Economic Statistics.
- Reduced Transparency.
- Corruption Risks.
- Undermining of Public Trust.
19. Black Money నిరోధక చర్యలు (Measures Against Black Money)
19.1 Income Tax Compliance
Tax Reporting, Information Matching, Digital Tax Administration ద్వారా ప్రకటించని ఆదాయాన్ని గుర్తించే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.
19.2 Goods and Services Tax (GST)
GSTలో Invoice Reporting, Input Tax Credit Matching, E-way Bill వంటి విధానాలు Transaction Traceabilityకు సహకరించవచ్చు.
19.3 Prevention of Money Laundering Act, 2002
నేరాల ద్వారా వచ్చిన ఆర్థిక వనరుల Launderingను నిరోధించేందుకు చట్టపరమైన వ్యవస్థ.
19.4 Black Money Act, 2015
Black Money (Undisclosed Foreign Income and Assets) and Imposition of Tax Act, 2015 విదేశాల్లో ప్రకటించని ఆదాయం, ఆస్తులకు సంబంధించిన చట్టం.
19.5 Benami Transactions Law
Prohibition of Benami Property Transactions Act అనుమతించని Benami Property Transactionsకు సంబంధించిన చట్టపరమైన చర్యలను కలిగి ఉంది.
19.6 Financial Transparency
Digital Payments, Banking Records, Beneficial Ownership Reporting, International Information Exchange వంటి చర్యలు పారదర్శకతకు సహకరిస్తాయి.
20. Parallel Economy Size – ముఖ్యమైన జాగ్రత్త
Parallel Economy పరిమాణాన్ని ఖచ్చితంగా కొలవడం కష్టం. కార్యకలాపాలు ప్రకటించబడకపోవడం, నిర్వచనాల మధ్య వ్యత్యాసాలు, పద్ధతుల పరిమితుల వల్ల అంచనాలు మారుతూ ఉంటాయి.
కాబట్టి నిర్ధారించని ఒకే శాతాన్ని Current Official Black Economy Shareగా పేర్కొనకూడదు.
21. Inflation and Parallel Economy మధ్య సంబంధం
Parallel Economyలోని ప్రకటించని ఆర్థిక కార్యకలాపాలు అధికారిక సమాచారం నాణ్యతపై ప్రభావం చూపవచ్చు. కొన్ని రంగాల్లో Unrecorded Demand, Asset Price Pressures వంటి అంశాలపై కూడా ప్రభావం ఉండవచ్చు.
అయితే Parallel Economy ఎల్లప్పుడూ సాధారణ CPI Inflationకు ప్రత్యక్ష కారణమని చెప్పలేం. ధరల మార్పులు Demand, Supply, Monetary Conditions, External Shocks తదితర అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
22. Previous Year Question Concepts
క్రింది ప్రశ్నలు APPSC Economicsలో అడిగే Inflation, Monetary Policy, Taxation భావనల ఆధారంగా రూపొందించిన పరీక్షాభ్యాస ప్రశ్నలు. నిర్ధారించిన అసలు ప్రశ్న నంబర్లు అందుబాటులో లేనందున Original PYQsగా పేర్కొనడం లేదు.
Q1. Phillips Curve ఏ రెండు అంశాల మధ్య సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది?
A) Inflation and Unemployment
B) Income and Savings
C) Exports and Imports
D) Population and Density
Answer: A) Inflation and Unemployment
Q2. Cash Reserve Ratio (CRR) పెరిగితే ఇతర పరిస్థితులు ఒకేలా ఉన్నప్పుడు బ్యాంకుల రుణ సామర్థ్యం ఎలా మారుతుంది?
A) Increases B) Decreases C) No Change D) Doubles
Answer: B) Decreases
Q3. GDP Deflatorను ఎలా లెక్కిస్తారు?
A) Nominal GDP / Real GDP × 100
B) Real GDP / Nominal GDP × 100
C) GDP / Population
D) Taxes / GDP
Answer: A
23. Practice MCQs – 25 Questions
Q1. Inflation ప్రధానంగా దేనిని సూచిస్తుంది?
A) General Price Level Rise
B) One Commodity Price Fall
C) Population Growth
D) Export Decline
Answer: A
Q2. CPI పూర్తి రూపం ఏమిటి?
A) Consumer Price Index
B) Consumer Production Index
C) Capital Price Index
D) Commodity Profit Index
Answer: A
Q3. 2026లో CPI కొత్త Base Year ఏది?
A) 2012 B) 2016 C) 2022–23 D) 2024
Answer: D) 2024
Q4. 2026లో WPI Base Year ఏది?
A) 2011–12 B) 2016 C) 2022–23 D) 2024
Answer: C) 2022–23
Q5. September 2026 India CPI Inflation ఎంత?
A) 3.54% B) 4.54% C) 5.54% D) 6.54%
Answer: C) 5.54%
Q6. September 2026 India Food Inflation (CFPI) ఎంత?
A) 5.74% B) 6.74% C) 7.74% D) 8.74%
Answer: C) 7.74%
Q7. September 2026 WPI Inflation ఎంత?
A) 5.39% B) 7.39% C) 9.39% D) 11.39%
Answer: D) 11.39%
Q8. Fuel and Power WPI Inflation September 2026 ఎంత?
A) 8.67% B) 9.76% C) 11.39% D) 25.85%
Answer: D) 25.85%
Q9. Demand-Pull Inflationకు ప్రధాన కారణం ఏమిటి?
A) Excess Aggregate Demand
B) Falling Demand
C) Falling Input Costs
D) Lower Population
Answer: A
Q10. Cost-Push Inflationకు ఉదాహరణ ఏది?
A) Input Cost Increase
B) Decrease in Oil Prices
C) Lower Wages
D) Declining Import Prices
Answer: A
Q11. Deflation అంటే ఏమిటి?
A) Sustained Fall in General Price Level
B) Inflation Rate Increasing
C) GDP Growth
D) Money Supply Increase
Answer: A
Q12. Inflation 8% నుంచి 5%కు తగ్గితే దానిని ఏమంటారు?
A) Hyperinflation B) Disinflation C) Stagflation D) Reflation
Answer: B) Disinflation
Q13. Inflation + Weak Growth + High Unemployment పరిస్థితిని ఏమంటారు?
A) Deflation B) Stagflation C) Disinflation D) Appreciation
Answer: B) Stagflation
Q14. Fisher Equation of Exchange ఏది?
A) MV = PT B) C+I+G C) GDP/N D) P×Q=TC
Answer: A) MV = PT
Q15. Cambridge Cash Balance Equation ఏది?
A) M = kPY B) M = P/T C) G = Y/N D) MV = 0
Answer: A) M = kPY
Q16. CPI 100 నుంచి 110కు పెరిగితే Inflation ఎంత?
A) 5% B) 10% C) 15% D) 20%
Answer: B) 10%
Solution: [(110 − 100) / 100] × 100 = 10%.
Q17. Nominal GDP = 300, Real GDP = 250 అయితే GDP Deflator ఎంత?
A) 80 B) 100 C) 120 D) 150
Answer: C) 120
Solution: (300 / 250) × 100 = 120.
Q18. Phillips Curveతో సంబంధం ఉన్న ఆర్థికవేత్త ఎవరు?
A) A. W. Phillips B) Adam Smith C) Ricardo D) Fisher
Answer: A) A. W. Phillips
Q19. Phillips Curve మొదటి ప్రముఖ పరిశోధన సంవత్సరం ఏది?
A) 1905 B) 1936 C) 1958 D) 1991
Answer: C) 1958
Q20. September 2026 Andhra Pradesh CPI Inflation ఎంత?
A) 4.29% B) 5.29% C) 6.29% D) 7.29%
Answer: C) 6.29%
Q21. Parallel Economyకి సంబంధించిన భావన ఏది?
A) Unrecorded Economic Activities
B) Recorded GDP Only
C) Legal Tax Payment Only
D) Public Budget Only
Answer: A
Q22. Tax Evasion అంటే ఏమిటి?
A) Illegal Avoidance of Tax Obligations
B) Paying Tax Fully
C) Legal Tax Deduction
D) Government Subsidy
Answer: A
Q23. భారత ప్రభుత్వం Black Moneyపై White Paper ఎప్పుడు విడుదల చేసింది?
A) 1991 B) 2005 C) 2012 D) 2020
Answer: C) 2012
Q24. Black Money Act సంబంధిత సంవత్సరం ఏది?
A) 2002 B) 2010 C) 2015 D) 2022
Answer: C) 2015
Q25. Parallel Economy పరిమాణాన్ని ఖచ్చితంగా కొలవడం ఎందుకు కష్టం?
A) Activities Are Often Unreported
B) All Activities Are Fully Recorded
C) Every Transaction Is Public
D) Prices Never Change
Answer: A
24. Chapter 8 – Quick Revision
- Inflation – Sustained Rise in General Price Level.
- Demand-Pull Inflation – Excess Aggregate Demand.
- Cost-Push Inflation – Higher Production Costs.
- Disinflation – Falling Inflation Rate.
- Deflation – Falling General Price Level.
- Stagflation – Inflation with Weak Growth.
- CPI – Consumer Price Index.
- WPI – Wholesale Price Index.
- CFPI – Consumer Food Price Index.
- GDP Deflator = Nominal GDP / Real GDP × 100.
- CPI Base Year – 2024=100.
- WPI Base Year – 2022–23=100.
- GDP New Base Year – 2022–23.
- Fisher Equation – MV = PT.
- Cambridge Equation – M = kPY.
- Phillips Curve – A. W. Phillips, 1958.
- India CPI Inflation September 2026 – 5.54%.
- India Food Inflation September 2026 – 7.74%.
- India WPI Inflation September 2026 – 11.39%.
- Andhra Pradesh CPI Inflation September 2026 – 6.29%.
- Parallel Economy – Unreported Economic Activities.
- Tax Evasion – Illegal Tax Non-compliance.
- Black Money White Paper – 2012.
- Black Money Act – 2015.
25. ముగింపు (Conclusion)
ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) ఒక దేశం ధరల స్థాయి, కొనుగోలు శక్తి, పొదుపులు, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ప్రభావం చూపే ముఖ్యమైన ఆర్థిక అంశం.
సమాంతర ఆర్థిక వ్యవస్థ (Parallel Economy) ప్రకటించని ఆర్థిక కార్యకలాపాలు, పన్ను ఎగవేత, ఆర్థిక పారదర్శకత వంటి సమస్యలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.
APPSC Assistant Director Economics పరీక్ష కోసం Inflation Types, CPI, WPI, GDP Deflator, Fisher Equation, Phillips Curve, RBI Monetary Policy, Black Money, Tax Evasion, Government Measures వంటి అంశాలు ముఖ్యమైనవి.
ప్రస్తుత గణాంకాలను అధ్యయనం చేసేటప్పుడు CPI, WPI Base Years, Reference Period, Provisional లేదా Final Statusను గుర్తుంచుకోవాలి.
తదుపరి అధ్యాయం: Chapter 9 – Fiscal Deficit, Revenue Deficit and Primary Deficit (ఆర్థిక లోటు, రెవెన్యూ లోటు మరియు ప్రాథమిక లోటు).
APPSC Economics Telugu Notes, Indian Economy Study Material, Previous Year Questions మరియు Practice MCQs కోసం ANU Results వెబ్‌సైట్‌ను సందర్శించండి.